Sallandse Heuvelrug

Actueel

• Het concept-beheerplan is grotendeels gereed.  Twee onderdelen van het plan ontbreken nog: de paragrafen over de stikstofsituatie en over de sociaal-economische effecten. Naar verwachting is hierover pas na de zomer van 2011 meer duidelijkheid.  
• De maatregelen die nodig zijn om de geformuleerde instandhoudingsdoelen te halen zijn in grote lijnen uitgewerkt.
• De stikstofanalyse voor de Sallandse Heuvelrug gebeurt tegelijkertijd met de analyse voor de Borkeld. De landelijke gegevens die nodig zijn bij de analyse zijn nu nog niet beschikbaar. 
  
• Meer informatie over de landelijke aanpak van stikstof via de Programmatische Aanpak Stiktof (PAS) vindt u op de speciale website over de PAS.

Kenmerken van het gebied

De Sallandse Heuvelrug is een gebied tussen Nijverdal, Rijssen en Holten. Het kent flinke hoogteverschillen door stuwing in de ijstijd. Dit resulteerde in een zandrug van 14 kilometer lang, met heuveltoppen van 45 tot 70 meter boven NAP.

Natuurwaarden

Op de toppen van deze zandrug bevinden zich grote aaneengesloten heidevelden van struikheide, met jeneverbesstruwelen en zure vennen. De heuvelflanken en de lager gelegen delen zijn minder droog. Hier komt vochtige heide voor. De flanken van de stuwwal herbergen naaldbos, loofbos en gemengd bos, met op de westflank (Sprengenberg) een hellingveentje.
De Sallandse Heuvelrug is het leefgebied voor verschillende reptielen, zoals de zandhagedis, hazelworm en gladde slang. De meest zeldzame vogels in het gebied zijn roodborsttapuit, raaf, nachtzwaluw en het korhoen. Dit is een met uitsterven bedreigde hoender uit het noorden van Europa. Deze populatie bestaat uit de laatste dieren van het 'laaglandtype'.
Om de bijzondere natuurwaarden van het gebied te beschermen wordt een beheerplan opgesteld.
Kaart met de verschillende habitattypen van de Sallandse Heuvelrug

Aanpak beheerplan

In opdracht van het  ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I) stellen de Dienst Landelijk Gebied (DLG), Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten het beheerplan op voor De Sallandse Heuvelrug. Ze doen dit samen met alle andere betrokkenen bij het gebied.

Aanwijzingsbesluit: doelen

Aan het opstellen van een beheerplan gaat een aanwijzingsbesluit vooraf. Daarin zijn de grenzen van het gebied bepaald en instandhoudingsdoelen geformuleerd: natuurdoelen die de komende tijd op De Sallandse Heuvelrug gehaald moeten worden. Dit zijn:  

• instandhouding van zure vennen en heischraal grasland
• verbetering van kwaliteit en uitbreiding oppervlakte van vochtige en droge heide
• verjonging van jeneverbesstruweel
• verbetering van het hellingveentje
• uitbreiding van de populatie kamsalamanders
• uitbreiding en verbetering van het leefgebied van het korhoen
• behoud van het leefgebied van de nachtzwaluw en de roodborsttapuit
• in stand houden en verder ontwikkelen van de blauwgraslanden en trilvenen
• de ontwikkeling van kalkmoeras opnieuw mogelijk maken
  

Waterhuishouding en stikstof

Met name voor vochtige heide en het hellingveentje is de waterhuishouding van groot belang. Voor de uitbreiding van de vochtige heide is de waterhuishouding nu niet optimaal.  In het beheerplan zullen maatregelen worden opgenomen die deze situatie verbeteren. 
Een natuurgebied kan een grotere voedselrijkdom bevatten dan wenselijk is voor het behoud van sommige plantensoorten. Deze voedselrijkdom komt onder andere door wat er aan stikstof uit de lucht neerslaat op een gebied. De stikstof komt vrij door allerlei toepassingen in de industrie, het verkeer, huishoudens, etc. Een overschot aan stikstof heeft als gevolg dat zeldzame soorten worden verdrongen door stikstofminnende planten.

Taakverdeling

Bij het opstellen van het beheerplan hebben alle betrokkenen bij het gebied de mogelijkheid om inbreng te leveren. De taakverdeling is als volgt:
DLG schrijft het beheerplan samen met Staatsbosbeheer en zorgt voor de afstemming met de betrokken partijen. Een werkgroep van betrokken organisaties bespreekt versies van het beheerplan en levert een inhoudelijke bijdrage. Een klankbordgroep met vertegenwoordigers van belanghebbende partijen adviseren en denken mee. Een stuurgroep met bestuurlijke vertegenwoordiging, adviseert over het beheerplan. Een afvaardiging van het ministerie van EL&I en de provincie Overijssel bewaakt de kwaliteit van het proces.

Voor omwonenden en andere geïnteresseerden zijn er informatiebijeenkomsten. Daar is gelegenheid om van gedachten te wisselen met de opstellers van het beheerplan. Deze bijeenkomsten zullen worden aangekondigd in de plaatselijke huis-aan-huisbladen.

Als het beheerplan in concept gereed is, stellen de minister van EL&I en de provincie Overijssel het vast. Daarna ligt het ontwerpplan ter visie en kan iedereen er op inspreken. Aan het eind van het proces stellen de minister en de provincie het beheerplan definitief vast.

Klik op de afbeelding hiernaast voor het organogram in A4-formaat.

Inhoud beheerplan

Het beheerplan beschrijft:

• de precieze locatie van de in stand te houden natuurwaarden;
• waar, in welke mate en in welk tempo natuurwaarden moeten worden ontwikkeld;
• welke beleids- en beheermaatregelen nodig zijn om de instandhoudingsdoelen voor de natuurwaarden te handhaven;
• welke bestaande activiteiten in en nabij het gebied niet schadelijk zijn voor het realiseren van de instandhoudingsdoelen;
• hoe de uitvoering van het beheerplan wordt gemonitord en gefinancierd.