Engbertsdijksvenen

Actueel

• De werkgroep Natura 2000 Engbertsdijksvenen heeft zeven maatregelenscenario’s uitgewerkt die mogelijk kunnen bijdragen aan realisatie van de Natura 2000-doelen. Ze zijn vooral toegespitst op het behoud en de kwaliteitsverbetering van het hoogveen. De scenario’s zijn doorgerekend aan de hand van het hydrologisch model. Enkele vielen af omdat ze te weinig bijdragen aan het halen van de doelen.

• Deze zomer keek een groep hoogveenexperts kritisch naar de totstandkoming en uitkomsten van het hydrologisch model dat gebruikt wordt om inzicht te krijgen in de waterhuishoudkundige situatie in en rond het gebied. Met het model zijn ook mogelijke maatregelen en de hun effecten daarvan bepaald. De experts adviseren in te zetten op drie hydrologische maatregelen:

-     Regelen van een optimale hydrologische situatie binnen de Natura 2000-begrenzing o.a. door demping van nog aanwezige sloten.

-     Verkrijgen van een oostelijke bufferzone: ontwateringsmiddelen verdwijnen hier en gebiedseigen water (ondergronds) kan toestromen naar het natuurgebied Engbertsdijksvenen.

-     Verkrijgen van een westelijke bufferzone die wegzijging van grondwater uit Engbertsdijksvenen in westelijke richting voorkomt. Ook is onderzoek nodig naar hoe in hoeverre de omlegging van het Geesters Stroomkanaal kan bijdragen aan de juiste hydrologische condities voor het hoogveen.

• Ingenieursbureau Arcadis rekent op dit moment de adviezen door aan de hand van het hydrologisch model. Dit gebeurt met een kaart die ook de dikte van het hoogveen aangeeft. Dit laat niet alleen het effect van de maatregelen bij de peilbuizen zien, maar in het hele Natura2000-gebied (vlakdekkend).

• De bevindingen van de experts worden meegenomen bij de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS): de landelijke werkwijze om met stikstof om te gaan in Natura 2000-gebieden. Alle actuele informatie over de PAS vindt u in de laatste PAS-nieuwsbrief op de speciale website.

Kenmerken van het gebied

Engbertsdijksvenen is een natuurgebied in de gemeente Twenterand. Het ligt in een vrijwel geheel afgegraven (‘verveend’) hoogveengebied. De meest grootschalige vervening vond plaats tussen 1850 tot 1950. De randen van het gebied zijn helemaal afgegraven. Het steekt daarom  ver boven het omringende landschap uit. Een deel van het gebied is niet afgegraven en is actief hoogveen. Dat betekent dat er nog steeds veen ontstaat.

Natuurwaarden

In het Noordwesten van Engbertsdijksvenen bevindt zich een hoogveenkern van ongeveer 12 hectare die niet vergraven is. De vegetatie bestaat daar vooral uit pijpestro met plaatselijk veenmossen. Hier leven bijzondere diersoorten zoals de veenmier, turfloopkever, heikikker, adder en gladde slang. Buiten deze kern liggen veel veenputten, waar vogelsoorten als de blauwborst en de grauwe klauwier voorkomen. Er ligt ook een zandkop die boven het veengebied uitsteekt, en begroeid is met kraaihei en struikheide. De zeldzame roodborsttapuit laat zich hier regelmatig zien. Het hele veengebied is in de winter een belangrijk leefgebied voor de kraanvogel, taigarietgans en toendrarietgans.

Beheerplan

Om de natuurwaarden van het gebied te beschermen, stellen de Dienst Landelijk Gebied (DLG) en Staatsbosbeheer in opdracht van het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I) een beheerplan voor Engbertsdijksvenen op. Ze doen dit samen met alle andere betrokkenen bij het gebied. 

NB: DLG heeft voor 4 van de 25 Natura 2000 gebieden in Overijssel het voortouw om het beheerplan te maken.  De overige beheerplannen worden onder leiding van de provincie Overijssel (16 gebieden), Rijkswaterstaat (4 gebieden) en de provincie Gelderland ( 1gebied) opgesteld. Meer informatie over deze gebieden vindt u op de website van de provincie Overijssel. 

Aanwijzingsbesluit: doelen

Aan het opstellen van een beheerplan gaat een aanwijzingsbesluit vooraf. Daarin zijn de grenzen van het gebied bepaald en instandhoudingsdoelen geformuleerd: natuurdoelen die de komende tijd in Engbertsdijksvenen gehaald moeten worden. Dit zijn: 

• Behoud van het oppervlakte van herstellende hoogvenen en verbetering van de kwaliteit 
• Herstel van grote veengebieden met voldoende rust voor onder andere de kraanvogel
• Uitbreiding van het oppervlakte van actieve hoogvenen en verbetering van de kwaliteit 
• Ontwikkeling van overgangszones van actieve hoogvenen
• Behoud van het oppervlakte en kwaliteit van droge heiden
• Behoud van de omvang en de kwaliteit van het leefgebied van de toendrarietgans, kraanvogel en geoorde fuut

Het aanwijzingsbesluit voor Engbertsdijksvenen is inmiddels definitief vastgesteld.

Extra aandacht voor waterhuishouding

Om het resterende  hoogveenlandschap te beschermen is het belangrijk dat de waterhuishouding in en rond Engbertsdijksvenen  op orde is. De verdroging van het gebied zorgt voor een grotere voedselrijkdom en geeft ook bomen de kans op bepaalde plekken te groeien. Voor de hoogveenvegetatie zijn dat twee ongunstige ontwikkelingen. Ook de wateronttrekking buiten het gebied zorgt voor een lager waterpeil in de Engbertsdijksvenen. Hierdoor vallen overgangszones van het hoogveen naar het omliggende gebied (de zogenaamde laggzones) droog. Deze laggzones zijn inmiddels bijna helemaal het opstellen van het beheerplan hebben alle betrokkenen bij het gebied de mogelijkheid om inbreng te leveren.

Inhoud beheerplan

Het beheerplan beschrijft:

• waar de in stand te houden natuurwaarden zich in het gebied bevinden
• waar, in welke mate en in welk tempo natuurwaarden moeten worden ontwikkeld; 
• welke beleids- en beheermaatregelen nodig zijn om de instandhoudingsdoelen voor de natuurwaarden te bereiken; 
• welke bestaande activiteiten in en nabij het gebied wel of niet schadelijk zijn voor het realiseren van instandhoudingsdoelen; 

Taakverdeling opstellen beheerplan

Bij het opstellen van het beheerplan hebben alle betrokkenen bij het gebied de mogelijkheid om inbreng te leveren. De taakverdeling is als volgt:

DLG schrijft het beheerplan samen met Staatsbosbeheer en zorgt voor de afstemming met de betrokken partijen. Een werkgroep van betrokken organisaties bespreekt versies van het beheerplan en levert een inhoudelijke bijdrage.  Zij zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor de totstandkoming van het beheerplan. Een klankbordgroep met vertegenwoordigers van belanghebbende partijen adviseert en denkt mee. Een stuurgroep met bestuurlijke vertegenwoordiging, adviseert over het beheerplan. Een afvaardiging van het ministerie van EL&I en de provincie Overijssel bewaakt de kwaliteit van het proces.

Voor omwonenden en andere geïnteresseerden zijn er informatiebijeenkomsten. Daar is gelegenheid om van gedachten te wisselen met de opstellers van het beheerplan. Deze bijeenkomsten zullen worden aangekondigd in de plaatselijke huis-aan-huisbladen.

Als het beheerplan in concept gereed is, stellen de minister van EL&I en de provincie Overijssel het vast. Daarna ligt het ontwerpplan ter visie en kan iedereen er op inspreken. Aan het eind van het proces stellen de minister en de provincie het beheerplan definitief vast.