De Borkeld

Actueel

• Het concept-beheerplan (werkdocument) is grotendeels gereed. De maatregelen die nodig zijn om de geformuleerde instandhoudingsdoelen te halen, zijn in grote lijnen uitgewerkt en de kosten zijn geraamd. 

• De analyse van de stikstofbronnen en de gevolgen daarvan voor de natuur heeft plaatsgevonden. De uitkomsten zijn vertaald naar herstelmaatregelen voor met name de eerste beheerplanperiode van zes jaar. De paragrafen over bestaand gebruik en over de sociaal-economische effecten zijn nog niet afgerond. Naar verwachting is hierover de zomer van 2012 hierover meer duidelijkheid te geven, na de bestuurlijke discussie over prioriteiten, haalbaarheid en betaalbaarheid. Rond die tijd zal ook de definitieve aanwijzing van de gebieden plaatsvinden.
  

• Meer informatie over de landelijke aanpak van stikstof via de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) vindt u op de website over de PAS.
  

• Als gevolg van de decentralisatieafspraken tussen Rijk en provincies zal de provincie Overijssel binnenkort de regie over de Overijsselse Natura 2000 gebieden overnemen van het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie. De provincie zal ook het initiatief nemen om iedereen in en rond gebieden te informeren over de stand van zaken.

Kenmerken van het gebied

De Borkeld maakt deel uit van het stuwwallencomplex tussen Rijssen en Lochem. Het ligt ten zuidoosten van de Sallandse Heuvelrug. Het gebied is gevarieerd vanwege de geleidelijke overgangen tussen hoog en laag, droog en nat en tussen diverse bodemtypen.

Natuurwaarden

De uitgebreide struwelen van jeneverbes zijn de belangrijkste reden om de Borkeld aan te wijzen als Natura 2000-gebied. De vegetatie bestaat aan de randen van het gebied uit deze jeneverbesstruiken, en uit heide en bos. In het centrale deel ligt een voormalig hoogveen dat nu vergrast en enigszins verbost is. Ten westen hiervan komt een strook met vergraste natte heide voor, dat overgaat een groter droog heidegebied. Het leemkuilengebied is deels vergraven en deels onvergraven.  Dat maakt dat het uit een kleinschalig patroon van heischrale graslanden en natte heide bestaat, omgeven door bos.
De bijzondere leefgebieden op de Borkeld moeten beschermd worden. Hiervoor wordt er een beheerplan gemaakt.
Kaart met de verschillende habitattypen van de Borkeld

Aanpak beheerplan

In opdracht van het ministerie van EL&I stellen Dienst Landelijk Gebied (DLG), Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten het beheerplan op voor De Borkeld. Ze doen dit samen met alle andere betrokkenen bij het gebied.

Aanwijzingsbesluit: doelen

Aan het opstellen van een beheerplan gaat een aanwijzingsbesluit vooraf. Daarin zijn de grenzen van het gebied bepaald en instandhoudingsdoelen geformuleerd: natuurdoelen die de komende tijd voor De Borkeld behaald moeten worden. Dit zijn:

• behoud van oppervlakte en verbetering van kwaliteit droge heide
  
• toename van areaal en verbetering van kwaliteit van jeneverbesstruweel
• toename van areaal en behoud van kwaliteit heischrale graslanden
  
• behoud en verbetering van kwaliteit van vochtige heide van de hogere zandgronden
  
• behoud en verbetering van kwaliteit van zure vennen

Waterhuishouding en stikstof

De waterhuishouding speelt een belangrijke rol bij het behoud van de kwaliteit van de vochtige heide. Die waterhuishouding nu niet optimaal. De heide en vele bijzondere soorten die hierbij horen, worden verdrongen door grassen. Dit komt ook omdat de bodem te veel voedingsstoffen bevat. 

Een van de oorzaken van de voedselrijkdom is de stikstof die uit de lucht neerslaat op een gebied. De stikstof komt vrij door allerlei toepassingen in de industrie, het verkeer, huishoudens en landbouw.  Een overschot aan stikstof heeft tot gevolg dat stikstofminnende planten, zoals sommige grassen, de soorten die van een armer milieu houden verdringen.

Taakverdeling

Bij het opstellen van het beheerplan hebben alle betrokkenen bij het gebied de mogelijkheid om inbreng te leveren. De taakverdeling is als volgt:

• DLG schrijft het beheerplan samen met Staatsbosbeheer en zorgt voor de afstemming met de betrokken partijen. 
• Een werkgroep van betrokken organisaties bespreekt versies van het beheerplan en levert een inhoudelijke bijdrage. 
• Een klankbordgroep met vertegenwoordigers van belanghebbende partijen adviseren en denken mee. Een stuurgroep met bestuurlijke vertegenwoordiging, adviseert over het beheerplan.
• Een afvaardiging van het ministerie van EL&I en de provincie Overijssel bewaakt de kwaliteit van het proces. 
• Voor omwonenden en andere geïnteresseerden zijn er informatiebijeenkomsten. Daar is gelegenheid om van gedachten te wisselen met de opstellers van het beheerplan. Deze bijeenkomsten zullen worden aangekondigd in de plaatselijke huis-aan-huisbladen. 
• Als het beheerplan in concept gereed is, stellen de minister van EL&I en de provincie Overijssel het vast. Daarna ligt het ontwerpplan ter visie en kan iedereen er op inspreken. Aan het eind van het proces stellen de minister en de provincie het beheerplan definitief vast.

Inhoud beheerplan

Het beheerplan beschrijft:

• de precieze locatie van de in stand te houden natuurwaarden;
  
• waar, in welke mate en in welk tempo natuurwaarden moeten worden ontwikkeld; 
• welke beleids- en beheermaatregelen nodig zijn om de instandhoudingsdoelen voor de natuurwaarden te handhaven;  
  
• welke bestaande activiteiten in en nabij het gebied niet schadelijk zijn voor het realiseren van de instandhoudingsdoelen;  
  
• hoe de uitvoering van het beheerplan wordt gemonitord en gefinancierd.